حسن الأمين ( مترجم : مهدى زنديه )

157

الإسماعيليون والمغول ونصير الدين الطوسي ( اسماعيليون و مغول و خواجه نصير الدين طوسى ) ( فارسى )

نمىفهميده‌اند ، بلكه آنچه را كه دكتر شيال از اين وصف استنباط كرده است ، مىفهميده‌اند و آن اين‌كه : « آنها ( نزاريان ) ياوه‌گويى مىكرده‌اند ، مانند ياوه‌گويى معتادان به حشيش » . چنانچه نزاريان از اين وصف ، غير از آن چيزى را كه دكتر شيال استنباط كرده است ، مىفهميدند و آن را اتهام اعتياد به حشيش تفسير مىكردند ، هيچ‌گاه در مقابل اين اتهام سكوت نمىكردند و حتما پاسخى به آن مىدادند . نزاريان به اين ، پاسخى مىدهند كه فاطميان نيز به نوبهء خود با تدوين رساله‌اى ، پاسخى مىدهند و مجددا نزاريان را با وصف حشيشيه چنين ذكر مىكنند : « اى فرزندان دعوت اسماعيلى ! من بر آنچه شما گروه حشيشيه - كه خدا هدايت و اصلاحشان كند - در پاسخ مطالب كتاب « الهداية الامريه فى ابطال الدعوى النزاريه » نوشتيد ، آگاهى يافتم » . تاريخ اين پاسخ ، بيست و هفتم ذيحجه بوده كه سال آن ذكر نشده ، اما استنباط دكتر شيال اين است كه تاريخ پاسخ سال 516 هجرى است . اين پاسخ ، آخرين « وثيقه و سندى » بود كه در اين زمينه به دست ما رسيده است . زيرا كتاب « مجموعة الوثائق الفاطميه » پس از ذكر اين پاسخ‌ها به ذكر وثائق ديگرى مىپردازد كه ربطى به جنگ عقيدتى ميان فاطميان و نزاريان ندارد . در اين‌جا لازم است از اطلاعاتى كه از اين وثائق استنباط مىشود غفلت نكنيم . اين وثائق نشان مىدهند مبارزه فكرى اين دو گروه در آن عصر چگونه بوده است و دو طرف از چه ابزارهايى استفاده كرده‌اند و نحوهء تبليغات و اطلاع رسانى دولتى چگونه بوده است . از اين اسناد به دست مىآيد مراكز تبليغاتى